Bu yıl 12 Haziran Dünya Çocuk İşçiliği ile Mücadele Günü’nde Covid-19 salgını nedeniyle çocuk işçiliğine ilişkin riskler yükseliyor. Çocuk işçilik sorununu ortaya çıkaran sebebeplerden biri olan eğitime erişim sorunu ve sosyoekonomik eşitsizlikler, okulların kapanmasıyla daha da derinleşiyor.
Eğitim uzmanları salgının ardından okulların yeniden açılma sürecinde öğrencilerin okula uyum sağlama konusunda çeşitli sıkıntılar yaşayabileceğinin altını çiziyor. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) da bu sorunları öngörerek birbiri ardına “Psikososyal destek” programlarını hayata geçiriyor. Ancak UNESCO, UNICEF gibi uluslararası örgütler, okulların yeniden açılma süreci planlamasının yalnızca akademik boyut ve okula uyum sağlama konuları ele alınarak yapılmasının yetersiz olacağı konusunda uyarıyor.
Okuldan uzak kalınan sürede okul terklerinin artması tehlikesi nedeniyle, uzaktan eğitim sürecinden en çok etkilenen bölgelerin ve grupların önceliklendirilmesi gerektiğine dikkat çekiliyor. Halihazırda var olan eğitime erişim konusundaki eşitsizliklerin önüne geçilmezse salgın döneminde çocukların istismara daha yoğun şekilde maruz bırakılmasından endişe ediliyor.
Ekonomik yetersizlik okula terk sebebi
UNICEF’in “COVID-19 ve çocuk işçiliği: Kriz zamanı harekete geçme zamanıdır” başlıklı raporuna göre, 2000 yılından bu yana çocuk işçiliğine maruz kalan çocuk sayısında 94 milyonluk bir azalma sağlanmıştı, ancak bu kazanım salgınla birlikte risk altına girdi.
Raporda yer alanlara göre, hâlihazırda çalışan çocukların çalışma saatlerinin uzaması ya da çalışma şartlarının daha kötü bir hâl alması söz konusu. ILO Genel Direktörü Guy Ryder, “Salgın, hiçbir desteğe erişimi olmayan ailelerin gelirleri üzerinde felaket boyutlarında etkiye yol açarken, birçok aile çocuk işçiliğine yönelebilir” açıklamasında bulundu.
Rapora göre, Covid-19 krizi yoksulluğun artmasına yol açabileceği için, haneler hayatta kalmak amacıyla her türlü yönteme başvurabilir ve bu da çocuk işçiliğinde bir artışı beraberinde getirebilir. Bazı çalışmalar, belirli ülkelerdeki yoksulluk oranlarında yüzde 1’lik artışın, çocuk işçiliğinde en az yüzde 0,7’lik bir artışa yol açtığını gösteriyor.
Sosyal izolasyon istismar doğuruyor
Okullar kapandığında, birçok çocuğun ve gencin öğrenme ve gelişim için gerekli olan sosyal teması kaçırması istismarların da önünü açıyor. MEB’in 2013 yılında yaptığı araştırmaya göre okul terkine etki eden faktörler arasında sınıf tekrarı, başarısızlık ve devamsızlık da yer alıyor. Diğer nedenlerin ise farklı okul tercihi, evlilik, okul dışında faklı bir işte çalışma, arkadaş etkisi ve öğretmenler, dersler, okulu sevmeme olduğu görülüyor. Araştırmada, okulu terk eden öğrencilerin ailelerinin büyük çoğunluğunun sosyoekonomik ve eğitim düzeylerinin düşük olduğu ifade ediliyor.
Covid-19 salgını nedeniyle derinleşen ekonomik güçlüklerin yanı sıra, okullarından uzak kalan ve uzaktan eğitim döneminde verim alamayan çocukların “başarısız olma kaygısı” nedeniyle okula yeniden uyum sağlayamamasıyla da okul terkinde artış görülmesinden endişe ediliyor.
