Tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 pandemisi, ilk vakanın görüldüğü 11 Mart’tan bugüne Türkiye’nin de ana gündemi oldu. Salgına ilişkin paylaşılan bilgilere yönelik eleştiriler artarken Sağlık Bakanlığı ve hükümet yetkilileri, yönetim sürecini “şeffaf” olarak değerlendirdi. Yeni tip koronavirüs, yeni tip bir idare yönetimini de beraberinde getirdi. Yeni tip yönetimde salgının Türkiye’ye yönelik etkilerine ilişkin veriler olarak Fahrettin Koca tarafından ya basın açıklamalarıyla ya da sosyal medya paylaşımlarıyla günlük olarak duyuruldu. Salgın yönetiminde kamuoyunun sosyal medya üzerinden bilgilendirilmesi, Fahrettin Koca’nın sosyal medya hesabına yönelik ilgiyi de beraberinde getirdi.
Türkiye dün itibariyle Covid-19 salgınının resmi olarak 63’ncü gününü geride bıraktı. Bu günler içinde Fahrettin Koca’nın sosyal medya hesabından günlük verileri içeren toplam 61 paylaşım yapılırken bunların ikisini aynı güne ilişkin yapılan paylaşım oluşturdu. Bu paylaşımlarda, toplam vaka sayısı olan 143 bin 114 kişiye yönelik bilgiler, uyarı ve temenniler yer aldı uyarılar. Koca günlük verileri olarak ilk kez 13 Mart’ta duyurmaya başladı. 14 ve 17 Mart tarihleri dışında günlük veriler her gün sosyal medya paylaşımı biçiminde kamuoyuna duyuruldu.
En çok kullanılan kelime “sayı”
Bakan Koca’nın hesabı üzerinden yapılan paylaşımlar incelendiğinde, en çok kullanılan kelimenin “sayı” olması dikkat çekti. 123 defa kullanılan “sayı” kelimesini 82 kez kullanılan “hasta” kelimesi takip etti. 43 defa “olmak” fiili, 42 defa “test” kelimesi kullanıldı. 123 defa kullanılan “sayı” kelimesinin 122 kullanımında başka bir şeyi ifade etmek üzere kullanıldı. Bu kullanımların 97’in de ise “sayı” bir kişinin durumunu ifade etti. “Vaka sayısı”, “hasta sayısı”,”vefat sayısı” vb. kullanımlar içinde kişiler, bu “sayılar” içinde ifade edildi. “Sayı” kelimesinin kalan 25 kullanımı ise cansız nesneleri ifade etmek üzere kullanıldı. Bu kullanımlarının 23’sinde test sayısı anlatılırken, bir kullanımda laboratuvar, bir kullanımında ise test merkezi ifade edilmek üzere kullanıldı.
En çok kullanılan ilk beş kelime
| Kelime | Kullanım Sayıları |
| Sayı | 123 |
| Hasta | 82 |
| Olmak fiili ile kurulan kelimeler | 43 |
| Test | 42 |
| Artmak fiili ile kurulan kelimeler | 41 |
“Artmak” fiili ile ilgili kullanılan kelimeler de dikkat çekti. Paylaşımlar incelendiğinde, 41 defa kullanılan bu kelimelerin 23 kullanımında, “vaka sayısındaki artış”, “hasta artışı”, “ölüm riski” gibi olumsuz anlamlarla birlikte kullanıldı. Öte yandan, 12 kullanımında ise test sayısındaki artışı ifade etmek için tercih edildi. Yalnızca 6 kullanımda, “iyileşen sayısı”, “şifa bulan sayısı” gibi olumlu anlamlarla birlikte kullanıldı.
Ayrıca, tek başına olumlu bir anlam ifade eden kelimeler arasında en çok kullanılan “iyileşmek” kelimesi, 27 defa kullanılarak, en çok kullanılan 12’nci kelime oldu. Öte yandan, hayatını kaybedenler için, “vefat” veya “kayıp” kullanımı tercih edildi. “Ölüm” kelimesi ise sadece bir defa, ölüm riskini anlatmak üzere kullanıldı.
Bir yanda tedbir vurgusu, bir yanda açılan AVM’ler
Türkiye’nin normalleşme planına geçerken Bakan Koca’nın paylaşımlarında tedbir ön plana çıktı. Birçok işletmenin 11 Mayıs’ta tekrar açılacağına yönelik kararların açıklandığı ilk gün, Koca’nın hesabından yapılan paylaşımda, “hastalığa yeni bir fırsat tanımazsak kontrol bizim elimizde” ifadeleri dikkat çekti. Koca, 5 Mayıs tarihinde yaptığı paylaşımda bu tarihleri “yeni bir dönem” olarak nitelendirdi ve salgına fırsat tanınmaması gerektiğini vurguladı. Normalleşme kararlarının açıklandığı günden 12 Mayıs tarihine kadar geçen 9 günde, Koca yeni vakaları duyururken 5 defa tedbir uyarısında bulundu. Tedbir uyarısının doğrudan olmadığı günlerde ise benzer uyarılar devam etti.
Ayrıca, Fahrettin Koca tarafından yapılan paylaşımlar içinde toplamda 32 kez “tedbir” kelimesine yer verildi.
“Sağlık ordusu” kullanımı dikkat çekti
Sağlık çalışanları, Bakan Koca’nın pek çok farklı paylaşımında yer almasına karşın günlük bilgileri verdiği paylaşımlarda fazla yer bulamadılar. Fahrettin Koca’nın günlük verilere ilişkin yaptığı 60 paylaşım arasında sadece iki kez sağlık çalışanlarından bahsedilirken, bu iki kullanımda da “sağlık ordusu” olarak ifade edilmeleri dikkat çekti.
Tedbirlere gösterdiğimiz özen meyvelerini veriyor. Biz günlük test imkanlarını artırırken, sorumlu davranışlarınız da yeni vaka sayılarını azaltacak. Sağlık ordumuza ve sağlık sistemimizin gücüne güvenin. Tedbiri elden bırakmayın.
https://t.co/RVlhe7786O pic.twitter.com/3pg0WRQuey— Dr. Fahrettin Koca (@drfahrettinkoca) April 19, 2020
Paylaşımlarda “güç” kelimesinin dönüşümü
Bakan Koca’nın paylaşımlarında dikkat çeken bir kullanım ise güce yönelik vurgu oldu. Toplamda, 24 defa güç kullanımının geçtiği paylaşım yapıldı. Öte yandan, güç kullanımının kısa cümlelerde ve sloganlarda sıklıkla kullanılması akılda kalıcı vurguları da beraberinde getirdi. Salgının ilk günlerinde “güç” ilk başta virüsle ilişkilendirilerek kullanılmış ve “virüs gücü” olarak aktarılmıştı. Ancak, 19 Nisan tarihinden itibaren “güç” kelimesi hiç bir zaman virüsle ilişkilendirilerek kullanılmadı ve dönüşüme uğradı. Sonraki tarihlerde, güç kelimesi yapılan paylaşımlarda, “gücümüz var”, “gücümüzü kullanalım”, “virüse karşı gücümüz bu” gibi ifadeler ile kullanılmaya başladı. Ayrıca, güç kelimesi 16 defa, olumlu bir anlamı çağrıştıracak şekilde, gücü insanlara atayan bir şekilde kullanıldı. Bunun dışında, 6 defa gücün virüse atandığı bir kullanım söz konusuyken; iki defa ise, “bize güç verin” çağrısı olarak kullanıldı.
Dikkat çeken sloganlar
Bakan Koca’nın paylaşımlarında dikkat çeken bir başka konu ise, genellikle paylaşımların son cümlelerinde bulunan sloganlar oldu. Yapılan paylaşımlar, “tedbirde ısrarcı olalım”, “başarıyı riske atmayalım”, “gücümüzü kullanalım” gibi cümlelerle bitiriliyor. Öte yandan, tolplumda yaşananlar ise sloganların ötesinde zorunlulukların salgında belirleyici olduğunu ortaya koyuyor.
