Türkiye’nin 1994’da imzaladığı Ramsar Sözleşmesi gereğince koruma altına alınan su kuşlarının yaşama ortamları birer birer yok oluyor. Toplam 14 sulak alandan 3’ü kururken, 2’si kuruma tehlikesiyle karşı karşıya. Koruma altındaki Göksu Deltası toplam 27 kez yanarken Manyas (Kuş) Gölü ise bölgedeki biyogaz dönüşüm şirketinin kimyasal atıklarıyla zehirleniyor.
Sözleşme gereğince su kuşlarının yaşama ortamı olan bölgeler Ramsar Alanı olarak ilan edilip koruma altına alınıyor. Türkiye’de bu alanların koruması Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülüyor. Bu alanların tamamı ayrıca değişik koruma statülerine de sahip.
Kuyucuk Gölü, Meke Gölü ve Seyfe Gölü kurudu
Yapay adaya sahip ve Doğu Anadolu’nun ilk Ramsar Alanı olan Kuyucuk Gölü tamamen kurudu. Toplam 230’dan fazla kuş türünün tespit edildiği gölde artık hayvanlar otlatılıyor. Kuyucuk Gölü 2014 yılından beri kuruma tehlikesindeyken alınmayan önlemlerle iklim krizi birleşince gölde su kalmadı. Kars’ta bulunan Kuyucuk Gölü her yıl yaklaşık olarak 40 bin göçmen kuşa ev sahipliği yapıyordu.
Kırşehir’de bulunan Seyfe Gölü de kurudu. Göl 187 kuş türüne ev sahipliği yapıyordu. Seyfe Gölü’nün kuruma nedenleri arasında yanlış tarım sulama politikaları ve iklim krizine bağlı olarak bölgenin az yağış alması gösteriliyor.
Konya’nın Karapınar ilçesinde bulunan ve “Dünyanın nazar boncuğu” olarak adlandırılan Meke Gölü de kuruyan Ramsar Alanlarından. Volkanik patlamalar sonucu 5 milyon yıl önce oluşmuş olan Meke Gölü, yanlış tarımsal sulama ve bölgedeki yağışın giderek azalması sonucu kurudu.
Burdur Gölü ve Kızılırmak Deltası kuruma tehlikesinde
Ramsar Alanı olarak koruma altına alınan ve kuş cenneti olarak anılan Burdur Gölü ve Kızılırmak Deltası da kurumaya yüz tuttu. Türkiye’nin yedinci büyük gölü olan Burdur Gölü, son 35 yılda su kapasitesinin 3’te 1’ini kaybetti. Gölün kuruma nedenleri arasında tarımsal sulama ve yer altı sularının aşırı derecede sondajlarla çekilmesi gösteriliyor. Kızılırmak Deltası’ndaki su seviyesi son bir yılda iki metre geriye çekildi ve bölge kuraklık tehlikesi yaşıyor. Delta’daki çekilmenin nedeni olarak ise yine iklim krizine bağlı olarak az yağış gerçekleşmesi ve yanlış tarımsal faaliyetler gösteriliyor.
27 kez yanan Ramsar Alanı: Göksu Deltası Kuş Cenneti
Mersin Silifke’de bulunan göl, son beş yıl içinde 27 kez yandı. Her yangında bölge daha da zarar gördü. En son yangın 30 Mart 2020’de yaşandı. Son yangından 80 dönümlük alan etkilendi. Delta birçok endemik bitki ve nesli yok olma tehlikesindeki çok sayıda kuşa yaşama imkanı sağlıyor. Delta’da 334 kuş türü yaşıyor.
Türkiye’deki Ramsar Alanları
1994 yılında Kayseri’de Sultansazlığı, Balıkesir’de Manyas Gölü, Kırşehir’de Seyfe Gölü, Mersin’de Göksu Deltası, Burdur ve Isparta’da Burdur Gölü, 1998 yılında Samsun’da Kızılırmak Deltası, Bursa’da Uluabat Gölü, İzmir’de Gediz Deltası, Adana’da Akyatan Lagünü, 2005 yılında Adana’da Yumurtalık Lagünleri, Konya’da Meke Maarı, 2006 yılında Konya’da Kızören Obruğu, 2009 yılında Kars’ta Kuyucuk Gölü ve 2013 yılında Bitlis’teki Nemrut Kalderası olmak üzere toplamda 14 sulak alan Ramsar alanı olarak ilan edildi. (BK)
